Architect
prof. ir. Hans Ruijssenaars
 
Opdrachtgever
Gemeente Ouder-Amstel
 
Constructeur
Evers Partners, IJmuiden
 
Opdracht
2003
 
Bouwjaar
2005-2006
 
Bruto oppervlak
1.650 m2 nieuwbouw, 1.250 m2 bestaand
 
Bouwsom
€ 3.000.000,00
(excl. btw en honorarium)
 
Werknummer
0303

Ontwerp

In het stedebouwkundig Centrumplan van architect Rob Krier is voorzien in een significante uitbreiding van het bestaande Raadhuis. In opdracht van de Gemeente Ouder-Amstel heb ik, als architect van het Raadhuis, een eerste visie-verkenning gemaakt van die gewenste uitbreiding. Als leidraad daarbij was maatgevend het globale programma van eisen van maart 2002 en de geactualiseerde berekening kosten uitbreiding Gemeentehuis van 2 december 2002.
 
Precies 25 jaar na het voorlopig ontwerp voor het Raadhuis (januari 1978) zag ik mezelf gesteld voor de curieuze opgave dat Raadhuis stevig uit te breiden. Ik heb daartoe een zo afstandelijk mogelijke observatieperiode ingelast. Op herhaling realiseerde ik me hoe belangrijk de stedebouwkundige situering indertijd gekozen was met de hoofdingang op de as van de Kerkstraat. De uitmonding van de Bullewijk in de Amstel vindt haar stenen antipode in de T-kruising tussen de Kerstraat en de Dorpsstraat. De Portugees-Israelitische begraafplaats drukt het jaagpad weg van de Bullewijk en de as tussen de Nederlands Hervormde kerk en het voormalige Raadhuis is waar Ouderkerk om draait. Essentieel in het ontwerp uit 1978 is het opvangen van die as en het democratisch situeren van de raadhuisfuncties aan die verlengde as. De route door het Raadhuis is de ruggengraat van die functies. De tijd staat niet stil -Hora ruit- en in het plan van Krier wordt een nieuw verkeerscirculatie-systeem bedacht, waarbij het gebied rond de Vondelstraat van restgebied tot prominent wordt. Dit lijkt mij een natuurlijke en vanzelfsprekende ontwikkeling in het verlengde van eerdere historische ontwikkelingen. Een gematigde natuurlijke verdichting van het centrum is te prefereren boven een olievlekachtige uitbreiding aan de rand. De dierbare dorpskenmerken hoeven daarbij niet het onderspit te delven.
 
Opvallend voor mij was dat het bestaande Raadhuis gezien kan worden als een autonome, bijna hermetische, compositie. Iedere uitbreiding gebaseerd op dezelfde materialisering en vormentaal zou deze compositie vervormen en mogelijk zelfs verminken. Al snel leek het mij belangrijk voor de uitbreiding een grammatica te ontwerpen die volledig anders is dan de gebruikte massieve baksteenarchitectuur. Zich voegend in de stedebouwkundige rooilijnen van het plan van Rob Krier, stel ik me voor een in meerdere lagen opgebouwde transparante structuur, die zich ontfermt over de achterzijde van het bestaande raadhuis, deze zo licht mogelijk omvat en zoveel mogelijk intact laat. Als maximale bouwhoogte kies ik daarbij voor de hoofdmassa van drie lagen de maat van de bestaande ronde traptoren (circa 10m + maaiveld). Alleen de ronde lichtlantaarn steekt daar nog 2m bovenuit. Met de in meerdere lagen opgebouwde transparantie kan de zontoetreding en het uitzicht goed gecontroleerd worden en door een gebalanceerd warmteterugwinsysteem mogelijk zelfs een kleine jeugdzonde (teveel warmte in de binnenstraat) en passant oplossen.
 
Als verbinding tussen beide bouwdelen kan gezien worden de publieke ruimte op de hoofdas die aan de (voormalige) achterzijde als vanzelf tot een nieuwe climax komt: de Burgerzaal. Tegenover de ceremoniële hoofdingang aan de Dorpsstraat ontstaat aan de Vondelstraat een publieksentree die rechtstreeks in de Burgerzaal uitkomt. Deze Burgerzaal is niet alleen de plek voor grotere samenkomsten (tot circa 400 personen!) maar ook de salle de pas perdus, de wachtkamer bij de balies en de verzamelde vergaderruimten. De stedebouw binnen het gebouw is de verbinding tussen de twee geheel verschillende delen. In de oorspronkelijke schetsmaquette is de uitbreiding schetsmatig aangegeven.
 
Op deze manier hoop ik een respectvolle en zinvolle uitbreiding te realiseren die evenals in het eerste ontwerp in 1978 tot bloei kan komen bij de gratie van daglicht.

Projectmedewerkers

Piet Besteman, Joep Damstra, Pieter Hoogendoorn, Lyongo Juliana, John Lafféber, Annemarie Schuitema